Det gikk bra...

I mitt forrige blogginnlegg så fortalte eg om to måsar som eg hadde i pleie, ein polarmåse og ein svartbak. Den sistnemte av desse to, altså svartbaken, har no blitt gjenfunnen.

Svartbaken blei opprinnelig funnen våt og forkomen ved fiskemottaket på Sandshamn på Sandsøya den 1. februar i år. Den hadde høgst trulig falt ned i eit kar med fettholdig fiskevatn, og då fått det i fjørdrakta slik at den ikkje var vannavstøtande lenger. Då eg fikk tak i fuglen hadde den hoppa på sjøen og var ein god del nedkjølt. Eg tok den då med meg heim og varma den opp igjen med lunka vatn, for så å tørke den med ein hårfønar. Etter dette hadde eg fuglen i pleie til den 4. februar, då den igjen blei slept fri på Sandshamn. Der vart den berre sett ut den samme dagen, før den så fordufta.

Slik såg svartbaken ut då eg tok den heim... 

Svartbak 2K

Svartbak 2K

Men det tok ikkje lenge før den følte seg betre... Den enda opp med 

å flyge og sette seg opp på toalettet på badet der eg hadde den.  

Svartbak 2K

No den 18. mai fikk eg derimot ei gledelig melding. Fuglen hadde nemlig blitt sett i ein måsekoloni på Søndre Skjælholmen i Nesodden i Oslofjorden. Før eg slepte svartbaken fri satt eg nemlig på den både ein metall- og ein fargering, slik at fuglen kunne bli gjenkjent visst den skulle bli gjenfunnen ein eller annan plass. Og det var då fargeringen som her gjorde susen. Den svarte fargeringen med den kvite skrifta kan lesast av på 3-400 meters hold ved hjelp av teleskop, og gir då eit heilt anna resultat enn berre ein metallring.

Avstanden mellom Sandshamn, der måsen blei slept fri, og Søndre Skjælholmen
i Oslofjorden er på 388 km. 

Måsen såg ut til å vere i knall form, og det var ingenting som minte om at den var på nippet til å fryse i hel for berre nokre månadar sidan. Dermed gir dette motivasjon til neste gong det eventuelt dukkar opp ein fugl som må takast i pleie. Å hjelpe ein ein fugl som slit gir meg utrulig masse, og når ein i tillegg får bekreftelse på at det går bra, så viser det at det er verdt all den tida ein brukar på å få dei tilbake på vingene.

Her er måsen avbilda på Søndre Skjælholmen i Nesodden. Foto: Sindre Molværsmyr. 

Svartbak 2K, Søndre Skjælholmen, Nesodden 18. mai 2016. 

Avriven vingesene...

Her er ein annan fugl som eg vil nemne, også det ein svartbak... 

I oktober i fjor fanga eg nemlig inn ein voksen svartbak med fotsnare. Fuglen såg ved første augekast heilt normal ut, og den oppførte seg også heilt normalt. Då eg fikk den i hendene såg eg derimot at den hadde ei skade. Vingesena på høgre vinge var slitt av og dratt ut slik at den hang frå vingeknoken. Denne sena som går frå vingeknoken, der den er festa i handrotsbeinet, og inn til kroppen der den er festa i framkant av brystmuskelen og dels i kragebeinet, skal når vinga er utslått stramme opp flygehuda på framsida av over- og underarmsbeinet slik at overflata på vinga blir størst mulig. Denne svartbaken fikk då ikkje stramma opp flygehuda skikkelig på den venstre vinga der sena var slitt, men sett bort i frå det så såg det ikkje ut til at fuglen merka noko til skaden. Den holdt nemlig vinga heilt normalt, og i flukt flaug den også heilt normalt. 

Svartbak 4K+ (adult), Sandshamn, Sandsøya 12. oktober 2015

Svartbak 4K+ (adult), Sandshamn, Sandsøya 12. oktober 2015

Her ser ein tydelig vingesena som heng frå vingekonken. Det mørke den er festa i er ein liten muskel. Måsen har trulig blitt hengande fast i noko og fått dratt sena så hardt at den slitna lenger inne på vinga. Eg kunne ikkje gjere så mykje anna enn å klippe bort sena, ringmerke måsen og sleppe den fri...

Den 4. februar i år vart denne fuglen, tross det som burde vere eit handicap, sett sentralt i England, nærmare bestemt på ei søppelfylling i Leicester. Dermed ser det ut til at denne skaden ikkje har vore ei hindring for denne fuglen i det heile tatt. 

Avstanden frå Sandshamn til Leicester i England er på 1135 km,. 

Forhåpentligvis er ikkje dette det siste vi høyrer frå desse svartbakane. Kanskje dukkar dei opp igjen på hamna her igjen til hausten? Eg hadde i alle fall ikkje hatt noko imot det! 

Polarmåse og svartbak i pleie

For ein og ein halv månad sidan hadde eg eit par måsar i pleie. Historia bak, samt korleis det gikk med fuglane, kan du lese under. 

Vêrpiska polarmåse... 
Som mange kanskje fikk med seg så hadde vi den 29. januar besøk av orkanen "Tor", med svært sterke vindar og ein god del nedbør. Dagen etter då dette uvêret hadde lagt seg køyrde eg meg ei runde rundt på Sandsøya for å sjå etter stormskader. På denne runda kom eg over ein polarmåse som satt midt på vegen der eg skulle køyre. Eg stoppa bilen og fikk måsen ut i veggrøfta, slik at eg fikk tak i den. Det virka ikkje å vere noko drastisk gale med fuglen. Den einaste synlige skada den hadde var ein hevelse ved nebbrota på undersida av nebbet. Trulig hadde polarmåsen vore ute i havet då uvêret stod på som verst. Til dømes så vart det på Kråkenes fyr, nord i Sogn og Fjordane, målt ein middelvind på heile 48,9 m/s. Det vil seie at gjennomsnittsvinden på 10 minutt då vinden stod på som verst, var på heile 48,9 m/s. Dette er ganske ekstremt. Alt frå 32,6 m/s og oppover blir karakterisert som orkan. Og middelvinden som blei målt på Kåkenes fyr var ein smule høgre enn det, for å seie det mildt! I tillegg til denne vinden vart det også registrert bølger på 9-12 meter ute i havet, så at ein fugl skulle bli vêrpiska og utmatta av noko slikt, er jo heilt forståelig.

Polarmåsen er ein høg-arktisk art som ikkje hekkar på det norske fastlandet. Vinterstid overvintrar den derimot i moderate antall langs Norskekysten. Dess lenger nord ein kjem, dess vanligare blir den. For å finne dei nærmaste hekkeplassane så må vi Island, Bjørnøya, Svalbard og Grønland. 

Polarmåse 2K (1. vinter) 

Polarmåse 2K (1. vinter)

Etter at eg fikk tak i måsen tok eg den med meg heim, der fikk den kvile og godt med mat.
Maten eg hadde for hende var kattemat, noko som absolutt fall i smak. Denne kattematen åt den derimot opp på ein, to, tre. Dermed måtte eg ut og fiske. Det var helg og få andre muligheiter til å få tak i mat til måsen. Fisken eg fikk, ein ca. 1,5 kg stor sei, gikk ned på høgkant. Gjennom heile den perioden eg hadde fuglen, altså frå den 30. januar t.o.m. den 4. februar åt den veldig bra, og hevelsen ved nebbrota den hadde den dagen eg tok fuglen i pleie, forsvann etter berre eit par dagar.

Den 4. februar, etter å ha hatt polarmåsen i pleie i 5-6 dagar, slapp eg den fri på Sandshamn på Sandsøya, der det var rikelig med andre måsar. Før måsen blei slept fri blei den ring- og fargemerkt, slik at det skulle vere mulig å følge fuglen. Dette vart faktisk den første fargemerkte polarmåsen i Møre og Romsdal noko gong. Skulle denne måsen dukke opp andre stadar, skal det vere rimelig enkelt å identifisere den, i og med at ein slik fargering som fuglen fikk påsatt kan lesast på 3-400 meters hold ved hjelp av eit teleskop. 

Etter at måsen blei slept fri holdt den seg på hamna. Den første natta overnatta den på ei flytebrygge på hamna i lag med mange andre måsar. Dagen etter var den fortsatt på plass, men etter det drog den vidare. Forhåpentlegvis så gikk det bra... Eg gav den i alle fall alle muligheiter. 

Polarmåse 2K (1. vinter)
Rett etter at eg slepte måsen fri så la den seg på sjøen for å vaske seg.
Det å ha ei fjørdrakt som er rein og vannavstøtane er forskjellen på liv og død. 

Polarmåse 2K (1. vinter)

Søkkvåt svartbak... 
Men det var ikkje berre ein polarmåse eg hadde i pleie i starten på februar...

Som eg nemnte tidligare i dette blogginnlegget, så måtte eg til å fiske til polarmåsen for at den skulle ha noko å ete. Etter at fisken eg fikk var spist opp, måtte eg på nytt til å fiske... Eg køyrde difor til fiskemottaket der eg hadde fått den første. Dessverre var det denne gongen ingen napp å få. Det eg derimot kom over var ein ny måse som var ille ute. På kaikanten ved mottaket stod det nemlig ein søkkvåt 2K svartbak. Trulig hadde den falt ned i ei fiskekar med fettholdig vatn. Og med noko slikt i fjøra blir fjørdrakta som ein svamp. Vatnet trekker inn i fjøra heilt inn til kroppen, og fuglen blir tung som ein stein, utan muligheit til å flyge.

Då eg gikk mot måsen for å prøve å få tak i den tok den sjølvsagt og hoppa på havet. Med ingenting som holdt vatnet ute blei dette som å nakenbade. Og alle kan vel tenke seg at det å hoppe i sjøen uten ein tråd ein av dei første dagane av februar, ikkje er noko å anbefale. Etter at måsen hoppa på sjøen svømte den mot eit par flygebrygger som låg like ved. Desse hadde den sjølvsagt ingen muligheiter til å kome seg opp på, noko den også skjønte etter ei lita stund. Måsen svømte difor vidare langs bryggene for å prøve å finne seg ein plass der den kunne kome seg i land, og ut av det svært kalde vatnet. Dette såg eg, og i det måsen sømte forbi var eg klar. Akkurat i det den passerte byksa eg fram og fikk tak i den. Den var då svært nedkjølt. Eg la den difor i bagasjerommet på bilen og skunda meg heim igjen så fort som mulig. Vel heime tok eg den med meg på badet, der eg skylte den med relativt varmt vatn, slik at den fikk opp kroppstemperaturen igjen.

Etter at eg hadde skylt måsen i nesten ein halv time hadde den fått opp kroppstemperaturen ein god del. Då var det berre å få tørka den... Eg satt i nærmare to timar og føna svartbaken med ein hårfønar.

Etter denne behandlinga kvikna svartbaken rakst til. Men for å vere på den sikre sida så hadde eg den i pleie i 2-3 dagar. Dette får å sjå at den fikk orden på fjørdrakta si. Noko den gjorde med glans!

Svartbak 2K (1. vinter)

Svartbak 2K (1. vinter)

Den 4. februar, samme dag som eg slepte fri polarmåsen, fikk denne også friheita si tilbake. Før den blei slept fri blei den ring- og fargemerkt, slik at det også skulle vere mulig å følge denne fuglen etter at den blei slept, på lik linje med polarmåsen.

Svartbaken var like fin då eg slepte den fri, og dagen etter var den ikkje å sjå. Kanskje dukkar både den og polarmåsen opp ein annan plass? Berre tida vil vise... 

Grashoppesongarar 2015

Etter å ha starta opp grashoppesongarprosjektet mitt i 2010, så har eg kvar vår og sommar etter det brukt mykje tid på å kartlegge, samt å overvåke arten. Denne kartlegginga og overvåkinga av grashoppesongarar har først og fremst foregått på Sandsøya og Voksa, men sidan 2013 har eg utvida området mitt slik at eg har fått sjekka heile Sande kommune, ytre delar av Herøy kommune, samt delar av Ørsta kommune. Slik vart det også sesongen 2015...

Normal ankomsttid... 
I 2015 starta eg å gå rundt å sjekke grashoppesongarlokalitetar med lyd på Sandsøya og Voksa dei siste dagane av april. Det er i denne perioden dei første grashoppesongarane ankjem landet etter å ha tilbrakt vinteren i tropisk Afrika. Ankomsten for dei første grashoppesongarane her på Sunnmøre kan variere frå så tidlig som den 19. april, i gunstige år, til rundt den 10. mai i år med nordlige vindar og ei kjølig vertype.

I fjor lukkast eg med å lokalisere årets første grashoppesongar den 4. mai. Då kom eg nemlig over ein grashoppesongarhann på Evja på Sandshamn på Sandsøya. Dette var ein av to grahoppesongarar som vart observerte denne dagen. Ein på Sandshamn og ein i Våge, begge lokalisert ved hjelp av lyd. Eg kan nøyaktig seie når desse songarane ankom fordi eg hadde sjekka begge lokalitetane dagen i forvegen, og då var der ingen songarar og verken sjå eller høyre.

Frå Hareid til Sandsøya 
Men tilbake til grashoppesongaren på Evja på Sandshamn. Ikkje nok med at det var årets første, den hadde også ein metallring på venstre bein! Etter å ha fått fanga den inn og lest av ringen, viste det seg at akkurat denne songaren blei ringmerkt på Hovden på Hareid den 1. juli i 2014. I 2015 hadde den altså dumpa ned 27,5 km lenger vest. I 2014 vart det ringmerkt 17 grashoppesongarar i Møre og Romsdal. Av desse ringmerke eg 16, og dette var altså den 17. At den også skulle dukke opp her på øyane er egentleg ganske utrulig! (Eit bilde av den aktuelle songaren finn du under)

Grashoppesongar 3K+ M, Evja, Sandsøya 4. mai 2015
Denne fuglen blei ringmerkt på Hovden, Hareid 1. juli 2014.

Her er eit kart som viser kor songaren blei ringmerkt i 2014, og kor den slo seg ned i 2015.

Fram til og med den 21. mai fikk eg lokalisert totalt 7 grashoppesongararhannar på Sandsøya og Voksa. Alle desse blei innfanga og ringmerkte. På bildet under ser du delar av ein av lokalitetane der ein av grashoppesongarane holdt til, i Våge på Sandsøya. Dette bildet blei tatt rett etter at fuglen som var der hadde blitt ringmerkt, den 4. mai, som årets andre.

Første tilbake med fargering
Etter å ha fått kontroll på songarane på Sandsøya og Voksa, så tok eg meg natt til den 26. mai ei lytterunde i indre Sande kommune og ytre Herøy kommune. På denne runda kom eg over totalt 5 grashoppesongarhannar. Desse songarane vart lokaliserte på følgande plassar: Haugsbygda (1), Kopparstad på Nerlandsøya (2), Remøya (1) og Bø på Leinøya (1).

Grashoppesongar 2K+ M, Kopparstad, Nerlandsøya 26. mai 2015

Grashoppesongar 2K+ M, Kopparstad, Nerlandsøya 26. mai 2015

Den første grashoppesongaren eg kom over denne natta, den i Haugsbygda, hadde metallring frå før. Etter å ha fanga den inn og lest av ringen, viste det seg at det var den same songaren som eg ringmerkte på den same plassen i slutten av mai 2014. Den fikk då også påsatt ein fargering i tillegg til metallringen, men den hadde den mista i løpet av året som hadde gått.

Nattas mest interessante fugl kom eg derimot over på Remøy på Remøya. Der satt det nemlig og song ein grashoppesongarhann like ved bilvegen. Eg stoppa bilen og tok med meg hovudlykt, kikkert og mobil. Då hadde eg alt eg trengte for å kunne få fram fuglen, samt å få sett om den hadde ringar på beina. Etter å ha spelt av lyd med mobilen i nokre få sekund kom den mot meg, og joda, eg hadde flaks, fuglen hadde ringar på beina, både ein metall og ein fargering. Då var det store spørsmålet, hvilken fugl var det snakk om? Eg hadde nemlig i løpet av sesongane 2013 og 2014 ringmerkt fleire songarar i området der denne satt og song, så var det ein av dei? Etter å ha brukt litt meir tid, så fikk eg endelig lest av fargeringen den hadde på høgre tars. Dette ved hjelp av hovudlykta og kikkerten. På fargeringen stod det klart og tydig 17. Etter å ha fått summa meg og sjekka opp grashoppesongar "17", så viste det seg at dette var songaren eg følgte tettast i 2014. I 2014-sesongen hekka den nemlig på sørsida av Voksa, og fikk fram eit, muligens to ungekull der. Akkurat denne songaren ankom også Sandsøya og Voksa først i 2014. Eg fanga inn og ringmerkte den på Voksa den 2. mai, midt mellom sluddbygene. Der holdt den seg også fram til eg sist såg den 13. august. I 2015 hadde den altså slått seg ned ca. 19 km lenger mot N/NØ.

Denne fuglen fikk æra av å vere den første grashoppesongaren i Norge som har komt igjen frå eit år til eit anna med ein fargering på beina. Måtte det bli mange, mange fleire!

Blogginnlegget eg publiserte i juni i fjor frå denne natta, er det mulig å lese her: 
http://ingarsfuglebilder.blogspot.no/2015/06/fra-voksa-til-remya.html 

Grashoppesongar 3K+ M, Remøy, Rermøya 26. mai 2015

Grashoppesongar 3K+ M, Remøy, Rermøya 26. mai 2015

Dette kartet viser kor grashoppesongar "17" holdt til i 2014, og kor den slo seg ned i fjor. 

Sein observasjon...
Totalen på grashoppesongarhannar på Sandsøya og Voksa enda i 2015 på sju. Desse songarane dukka opp i tidsrommet f.o.m. den 4. mai til den 21. mai.

Den siste sikre observasjonen av ein av desse songarane vart gjort av songar "29" på sørsida av Voksa så seint som den 2. september. Dette er den seinaste observasjonen eg så langt har hatt av ein voksen fugl som har vore i eit område over tid. Grashoppesongarhann "29" hadde då vore på lokaliteten på Voksa sidan den 14. mai. Under finn du eit bilde av fuglen frå då den blei ringmerkt, rett etter ankomst.

Grashoppesongar 2K+ M, Voksa 14. mai 2015

Dårlig hekkeresultat?

Når det gjaldt dei fuglane eg hadde muligheit til å følge relativt tett på Sandsøya og Voksa, så virka det som om dei fikk fram dårlig med ungar. Dette skuldast nok mykje det kjølige veret vi hadde store delar av våren og sommaren. Mykje nedbør og vind, kombinert med lave temperaturar, er ikkje akkurat ei suksessoppskrift.

Oversikter over Sandsøya og Voksa
Her er oversikter over grashoppesongarane som vart registrerte på Sandsøya og Voksa, og forflytningane dei gjorde.

2015-sesongen vart langt i frå eit toppår, men verforholda tatt i betraktning, med kjølig og kaldt ver i den beste trekkperioden for arten, så var ikkje antallet grashoppesongarar så alt for gale likevel.

Sandsøya

Voksa

Grashoppesongarar utanfor Sandsøya og Voksa

I tillegg til dei 7 grashoppesongarhannane som eg kom over på Sandsøya og Voksa, så fikk eg også lokalisert 8 songarar utanfor øyane. Desse songarane vart alle observerte på ytre søre-Sunnmøre. Alle bortsett frå ein hadde eg kontroll på. Songaren som eg kom over på sørtuppen av Kvamsøya fikk eg aldri sett, eller fang inn og ringmerkt. Dei andre derimot, hadde enten ringar frå før, eller dei blei innfanga og fikk påsatt ringar. 

Her er eit oversiktskart der alle grashoppesongrane utanfor Sandsøya og Voksa er plotta på. 

Utvide horisonten...

Målet for denne sesongen, altså våren og sommaren 2016, er og igjen følge grashoppesongarane på søre-Sunnmøre tett. Eg har også store planar om å utvide horisonten litt. Det vil seie å utvide området der eg kartlegger arten. Det mest aktuelle området å sjekke ut, er Stadlandet og Vågsøya heilt nord i Sogn og Fjordane. Der er det rikelig med gunstige lokalitetar, og at der er ein del grashoppesongarar er det stor sjans for. Ser ein på kor songarane dukkar opp frå eit år til eit anna, så ser ein tydelig at sjølv om dei kjem tilbake til distriktet, så er det ikkje nødvendigvis på samme lokalitet som året før. Det viser jo 2015-resultata meget god. Dermed er det ikkje heilt utelukka, at ein, eller fleire av songarane "mine", slår seg ned før dei endar opp på Sunnmøre. Og då er Vågsøya og Stadlandet absolutt områder ein bør sjekke ut. Det er jo tross alt ikkje store avstandane der er snakk om...

Måtte det bli varme sørlige vindar frå midten av april og utover, slik at vi får inn mange grashoppesongarar.