Kor mange er der?

Før årets sesong som blei min første der eg hadde muligheit til å ringmerke småfugl sjølv ved hjelp av mistnett, var det to artar som det spesielt skulle satsast på. Det var då grashoppesongarar og sivsongarar. Tidligare så har eg gått gjennom årets sesong når det gjeld grashoppesongarane, så no er det på tide å ta ein lita oppsummering av årets sivsongarsesong også.

Korrekt estimat?
Tidligare år så har eg estimert at det er ein stand på rundt pluss, minus 60 territorielle sivsongarhannar på Sandsøya og Voksa årleg. I år var hovudmålet å få eit noko lunde korrekt antall, og å sjå om eg hadde vore heilt på jordet med estimatet mitt, eller om det faktisk var så mange som eg tidligare hadde antatt.

Her er mistnettet montert opp, og alt er klart til å fange inn ein sivsongar.

I år var den første sivsongarhannen på plass på hekkeplassen den 9.mai. Der vart den umiddelbart innfanga og ringmerkt. Men dette var berre starten, for mange fleire merkte songarar skulle det bli! Totalt så fikk eg ringmerkt 44 sivsongarhannar i territoria sine rundt omkring på øyane. I tillegg til desse så var der i underkant av 15 hannar som eg aldri fikk fanga inn. Dette viste berre at mitt tidligare estimat på antall hannar ikkje var heilt spinnvilt likevel. I år vart då totalen på ein stad mellom 55 og 60 territorielle sivsongarhannar. Og 2013 var ikkje eit maksår heller. Det var nemleg fleire territorium som der tidligare har vore sivsongarar i, som sto tomme i år. Det vil altså seie at det i virkelig gode år er ein stad mellom 60 og 70(!) territorielle hannar på Sandsøya og Voksa. Noko som er eit meget respektabelt antall.

Her er to bilder som er tatt under ringmerking av eit par sivsongarhannar.

Sivsongar 2K+ M, Voksa 17.mai 2013

Sivsongar 2K+ M, Voksa 17.mai 2013

 

Under kan du sjå to oversiktskart som viser korleis dei 44 merkte sivsongarhannane er fordelt på øyane.
                                                                                                                                                                            

Sandsøya

 

Voksa

 

 

Fargering til neste år...

I år har sivsongarane berre fått påsett aluminiumsring. Desse er svært vanskelige å lese av i felt. Og skal ein lese dei av i felt blir det fort for mykje forstyrrelse for fuglane. Eit anna alternativ er sjølvsagt å "plukke inn" fuglane ved hjelp av mistnett. Men ein kan ikkje fange dei inn for kvar gong ein lurer på hvilken fuglen som set der med metallring. Dermed vil det til neste år også bli påsett fargeringar. Det vil då vere liknande fargeringar som dei som blei brukt på grashoppesongarane i år. Dette vil gjere det mulig å kartlegge forflytningar songarane gjer lokalt, då utan å utsette fuglane for alt for store forstyrrelsar.

 

Her er eit bilde av den einaste sivsongaren med metallring som har blitt avlest ved hjelp av "fotos" i felt. Denne fuglen er merkt i Portugal, og i 2011 var den hekkefugl i Våge på Sandsøya.

Sivsongar 2K+ M, Våge, Sandsøya mai 2011

 

Ringmerking av årsungar og hofuglar

I tillegg til å merke hannfuglane i territoria sine, så blei det i slutten av juli og i august/september satsa ein god del på å få merkt årsungar. Eg laga meg nemleg til eit oppsett med nett i eit området der det var minst fire par med sivsongarar som hekka. Dette gav eit relativt bra resultat. Totalt fikk eg merkt 18 årsungar og 2 hofuglar på desse øktene. Tek ein i tillegg med dei 2 fuglane som eg merkte tidligare på sesongen, og som ikkje blei kjønnsbestemt, så enda totalen på ringmerkte sivsongarar i 2013 på 66 ind.! Eit resultat som var langt over forventning.

Her er eit bilde av ein av ungane som sivsongarane fikk fram i ungekull nr. 2. Denne var så og seie akkurat flygedyktig når eg fikk den i eit av netta på Voksa den 30.august.

Sivsongar 1K, Voksa 30.august 2013

Kjem dei tilbake?
I og med at dette er første gongen det har blitt ringmerkt ein så stor andel av hekkebestanden her på øyane, samt ungar på hekkeplass, skal det bli spennande å få eit tal på kor mange som kjem tilbake for å hekke. Og om ganske nøyaktig eit halvt år så får vi svaret på akkurat det!

Oktober 2013

Dette er eit flyfoto tatt frå Støyle på Sandsøya, med utsikt mot Voksa. I mellom øyane ser ein Voksevegen.
Vika på austsida (venstre) av Voksevegen er Storevika naturreservat. På fjøre sjø blir sanden blottlagt over
eit stort område. Dette er då den beste lokaliteten på Sandsøya og Voksa for å observere vadarar på trekket.

Då er oktober forbi for denne gong. I løpet av denne månaden så blei det sett under ett ikkje alt for mykje feltsatsing, dessverre. Men som alltid blir det no nokre turar. I starten på månaden gikk det meste av aktiviteten i felten med på å sjekke hagar og jorder, då på leiting etter småfugl. Eller egentleg alt og ingenting... Dette resulterte då "selvfølgelig" ikkje i noko som det var verdt å rope hurra for. 1 gulbrynsongar, 2 tartarpiplerke, eit svartstrupepar med ungekull, 5+ polarsisik og 2 stillits var vel det mest interessante å melde frå Sandsøya og Voksa i den første halvdelen av oktober. (Dette sett vekk i frå dei 2 hauksongarane som eg allereie har publisert her på bloggen).

Når det gjaldt den siste halvdelen av månaden så blei det satsa mest på måsar. Antallet med måsar har vore veldig varierande. Men jamnt over så har det egentleg vore veldig få måsar å sjå. Men ein må tenke slik at for kvar måse ein får "sett over", dess nærmare kjem ein gobiten. Tross satsinga har resultatet vore heller labert. Det mest interessante å melde er ein 2K/2.vinter polarmåse som vart sett rastande på Sandshamna, Sandsøya den 22.oktober. Ellers så blir det no av og til lest av ringmerkte måsar frå andre stadar i landet, samt utlandet. I vinter var vart det observert ein finskemerkt gråmåse. I haust har den dukka opp på nytt. Før dette hadde den ikkje blitt sett sidan den 1.februar. Under finn du eit par bilder av polarmåsen, samt eit bilde av den finskmerte gråmåsen.

Polarmåse 2K (2.vinter), Sandshamna/Sandsøya 22.oktober 2013

Frå venstre: 1K svartbak, 1K gråmåse. 4K+ gråmåse, 2K polarmåse,
4K+ gråmåse (bak denne igjen, ein 1K gråmåse).



Gråmåse 2K (2.vinter), Sandshamna/Sandsøya 22.oktober 2013
Denne måsen blei merkt som ein reirunge (pullus) i Pori, Turku, Finland.
Der blei den merkt i slutten av juni 2012.

Grashoppesongarar 2013

Då kan ein trygt seie at grashoppesongarsesongen 2013 er over. Noko som vil seie at det er på tide med ei lita oppsummering. I år blei det vidareført det som eg har gjort dei tidligare åra (f.o.m. 2010). Det vil seie å følge med på når songarane kjem, ringmerke dei, følge med på forflytningar dei gjer lokalt etter ankomst, sangaktiviteten deira osv. Dette krevst ein god del timar i felt... Frå slutten av april og til ut i midten av august så blir det lytta om ikkje kvar natt, så ikkje langt unna. Dette kjem sjølvsagt ann på om det er eit år der det er rikeleg med grashoppesongarar eller ikkje. Den tidligaste syngande grashoppesongaren på våren har blitt høyrd på Sandsøya så tidleg som den 19.april (2012). Medan den seinaste syngande som er registrert vart høyrd syngande, det også på Sandsøya, då så seint som den 15.august (2011). Dermed blir det fort ein lang sesong...

Ringmerke sjølv...
I år blei det litt enklare å følge med på songarane. For første gong så hadde eg nemleg muligheit til å ringmerke fuglane sjølv. Dette gjorde slik at eg fikk merkt songarane rett etter ankomst. Noko som igjen ville seie at eg uten problem kunne følge dei gjennom seinvåren og sommaren. For har fuglane ringar på beina så det ikkje lenger tvil om det er den samme fuglen, eller om det er snakk om eit nytt individ. Dermed er det faktisk mulig å ha nokolunde full kontroll på songarane.

På venstre tars får songarane påsatt ein aluminiumring, og på høgre tars
blir dett satt på ein fargering av plast. Fargeringane blir satt på fordi det skal
vere enklare å identifisere fuglane i felt. Fargeringane har "innprinta" tala 1-100.
Desse er mykje lettare å lese av enn alle dei sju tala/bokstavane som utgjer
ringnummeret på aluminiumsringen.

Registrering av ankomstdato
For å finne ein ganske nøyaktig ankomstdato for songarane, så blir det nesten dagleg turar i felten frå den siste veka av april og til rundt den 15.mai. På desse turane som foregår på dagtid, blir tidligare grashoppesongarlokalitetar, samt potensielle lokalitetar besøkt. På kvar lokalitet blir det brukt nokre få minutt der eg spelar av lyd for å sjå om der er nokon reaksjon. Har det ankomt ein hann på staden så brukar dei oftast å respondere på lyden (song) som blir spelt av ganske så umiddelbart. Så er det ingen som svarar, så er det høgst sansyneleg ingen fugl på plass heller. Ved å bruke denne metoden kan ein seie veldig nøyaktig når fuglane ankjem territoria sine. Det er nemleg ganske så ofte at sangaktiviteten på fuglane er heller laber rett etter ankomst. Ja, det er faktisk fuglar som ikkje syng i det heile tatt på våren(?). Desse songarane er det rett og slett ikkje mulig å påvise utan å gjere det på denne måten. Får eg så ringmerkt dei med ein gong så kan eg følge forflytningane dei gjer vidare, før dei endeleg slår seg ned og hekkar. I tillegg til å gå over å spele lyd blir det også lytta natterstid etter syngande hannar. Etter rundet den 15.mai så blir så og seie alle registreringane gjort på denne måten. Eg vil nemleg ikke forstyrre songarane unødig med lydprovokasjon når dei har danna par, og etter kvar er opptatt med ruging og oppfostring av ungar.

Lytting etter grashoppesongarar på Voksa.

Eit middels bra år...
Skal det bli eit bra år med rikeleg med grashoppesongarar må alt stemme i hovudankomstperioden for arten, frå midten av april og utover til rundt den 20.mai. Vert det då varme sørlege luftstraumar frå kontinenetet i denne perioden, blir det også fort ein del songarar. Akkurat slike forhold var det i 2011. Og gjett om det gjorde utslag! Med ein total på 34(!) grashoppesongarhannar på øyane er dette ei soleklar rekord så langt. I år var ikkje forholda på langt nær så gunstige, men dei var ikkje heilt håplause heller. Så kvar skulle totalen stoppe dette året? Det tok i hvertfall litt tid før den første songaren dukka opp på Sandsøya og Voksa. Nærmare bestemt så dukka den første opp den 10.mai, det då på Voksa. Etter å ha lokalisert fuglen ved hjelp av metoden som nevnt over, altså lydavspeling, blei det satt opp nett og på med lyd. Etter ca. 15 sekund hang min første grashoppesongar i nettet. Akkurat denne hannen forflytta seg fleire gongar etter ankomst, før den til slutt slo seg ned i vika på sørsida av øya. Der tyder det meste på at den fikk fram to ungekull.

Her er eit bilde av årets første hannfugl to dagar etter ankomst. 

Legg merke til kor enkelt det er å lese av den nummererte fargeringen.

Grashoppesongar 2K+ M (1), 12.mai 2013

I løpet av seinvåren og sommaren dukka det opp 8 nye grashoppesongarhannar på Sandsøya og Voksa. Dermed blei totalen for for øyane i 2013 i alt 9 hannar. Det meste tyder på at alle desse danna par og hekka på øyane. Dette resultatet viser at årest sesong var heilt middels. I hvert fall visst ein samanliknar med dei siste åras resultat. Dessverre var det ingen av dei fuglane som vi har fått merkt dei føregåande åra som dukka opp i år, men dei kan sjølvsagt fortsatt dukke opp til neste år. Det hadde i hvert fall vore heilt fantastisk om det skulle skje. Ei full oversikt over songarane på Sandsøya og Voksa i år kan du sjå på karta under. Der har eg "plotta" på fuglane, samt teikna på forflytningane dei har gjort.

Sandsøya

Voksa

 

 

Utanfor øyane
I tillegg til å følge med songarane på øyane heime blei det nokre lytterunder i ytre Herøy (Runde, Remøya, Leinøya, Bergsøya og Nerlandsøya), på Gurskøya i Sande kommune, og på Sørheim i Ørsta kommune. Der fikk eg i alt merkt 4 grashoppesongarhannar. Då fordelt slik: Remøya 1, Leinøya 1, Gurskøya 1, Sørheim 1. Til neste år skal det bli spennande å sjå om dei dukkar opp på nytt... Kanskje dukkar ein av dei opp på Sandsøya og Voksa?

 

Her er eit bilde av songaren som blei ringmerkt i Sævikane på Remøya i juni.

Grashoppesongar 2K+ M (99), Sævikane, Remøya 19.juni 2013
Denne fuglen blei merkt  på ein loklitet 300m unna natta til den 4.juni.
Den blei så innfanga på nytt morgonen den 19.juni i og med at eg
trudde det var snakk om ein ny fugl.

Ringmerking av ungar og hofugl

Årets store mål i tillegg til å få ringmerkt flest mulig hannar, var å få merkt så mange årsungar av grashoppesongarar på hekkeplass som mulig. Det eg vil finne ut av er om auka i antall grashoppesongar dei siste åra delvis kan skuldast at vi har fått ein meir eller mindre "fast bestand" med hekkefuglar, og at ungane desse fuglane får fram kjem tilbake for å hekke i det samme området der dei blei klekt. Men for å finne ut av dette så må eg få ringmerkt eit x-antall med ungar. Tidligare så har Kjell Mork Soot og eg berre fått ringmerkt ein årsunge. Dette var tilbake i 2010. I år fikk eg merkt småpene 6 ungar. Er eg ekstremt heldig så blir det kanskje eit gjensyn med ein av dei til neste år?  Det skal i hvertfall bli spennande og lærerikt å sjå! I tillegg til å få merkt desse ungane så blei prosjektets første hofugl ringmerkt. På lokaliteten på Voksa der ho blei merkt fikk eg då merkt hannen, hoa, og to av ungane deira. Totalt blei det då i 2013 ringmerkt 20 grashoppesongarar, fordelt på 13 hannar, 1 hoe og 6 årsungar. Noko som eg må seie meg meget fornøgd med.

 

Her er eit par flyfoto av lokalitetane på Voksa der det blei merkt ungar i år.
Samt eit bilde som viser plasseringa av eit mistnett der eg fikk merkt tre av årsungane.

 

Voksa "nord"

I dette strandrørområdet med spredte busker er det årleg grashoppesongarar.
Det var her eg fikk merkt både hannen og hoa i paret, samt to av ungane deira.

Voksa "sør"

Det var innerst i denne vika på sørsida av av øya at grashoppesongar "1"
slo seg ned. Der fikk den som nevnt over truleg fram to ungekull.
Det siste av desse kulla var fortsatt på plass i starten på september.
Av dei truleg 4-5 ungane som blei sett i området blei 3 ringmerkt.

Her ser ein mistnettet som eg plasserte ved ei buske i vika på sørsida
av Voksa. Det var i dette nettet eg fikk 3 årsungar av grashoppesongar
frå den 9. t.o.m. den 13.september.

Her er bilder av ungane som blei ringmerkt i 2013.

Grashoppesongar 1K M (10), Voksa (nord) 26.juli 2013
Denne fuglen blei bestemt til ein hann pga. at den blei høyrd
"syngande", samt at den var svært aggressiv på lyd.

 

Grashoppesongar 1K (12), Voksa (nord), 14.august 2013 

Grashoppesongar 1K (13), Sandshamn, Sandsøya 23.august 2013

Grashoppesongar 1K (14), Voksa (sør), 9.september 2013

Grashoppesongar 1K (15), Voksa (sør), 10.september 2013

 

Grashoppesongar 1K (16), Voksa (sør), 13.september 2013

Som nevnt over blei også ei adult hoe ringmerkt. Hoa blei ringmerkt på lokaliteten "Voksa nord" den 30.juli. Den 28.august hang den på nytt i nettet. På dette tidspunktet var det nok like før den tok fatt på sørtrekket. Til samanlikning så blei det i fjor på den samme lokaliteten observert ein voksen grashoppesongar den 27.august. Men den var i motsetning til årets hoe fortsatt aktiv med ungar. Den vart nemlig sett matande!

 

Her er eit bilde av hoa, samt eit samanlikningsbilde med den voksne hoa og ein 1K-fugl. 

Grashoppesongar 2K+ F (11), Voksa (nord) 28.august 2013

 

Her ser ein tydelig forskjellen på slitasjen på fjørdrakta når ein samanliknar
ein av 1K`ane med den 2K+ hoa. Fjørslitasjen er den enklaste karakteren
 å bruke ved aldersbestemming av songarane på seinsommaren/hausten.
1K-fuglane er utan slitasje i fjørdrakta, medan dei voksne
fuglane har tydeleg slitasje.

Neste år...
Så då er det vel berre å sjå fram til neste år, og håpe at flest mulig av årets merkte songarar dukkar opp igjen. Det som skal bli mest interessant er å sjå om nokon av årsungane finn turen tilbake. Eg kan i hvert fall nesten ikkje vente! No er det ca. 6 månadar til det brakar laust for fullt. Heldigvis så går dagane raskt unna...